Novio Magum Erratic - Erik Odijk

745 keer bekeken

Hof van Holland, Woenderskamp en Koudenhoek (voormalig Broodkorf). Nu nog braakliggende terreinen aan de zuidrand van de Waalsprong met een geweldige ligging aan de Waal, pal naast het rivierpark. Straks het kloppende hart van de Waalsprong. Tot die tijd is er in dit gebied de wandel- en fietsroute met beeldende kunst Hof van HolLandArt.  De werken vertellen u het verhaal over de landschappelijke geschiedenis, de verwachte transformatie en de toekomstige ontwikkelingen. Zodat u ook nu al deze locaties kunt bezoeken en beleven.

Lees meer

Met de Nijmeegse Watersteen wil Odijk de bezoeker laten mee-mijmeren over een mogelijke pre-historische betekenis van deze plek. Over de religieuze praktijken van de oorspronkelijke bewoners in het pre-Romeinse tijdperk is weinig bekend.

Inleiding Het kunstwerk The making off Film Over de kunstenaar Foto's 

Het Definitieve Orakel: ‘De wateren zullen heftig neervallen en wederom rijzen en aanzwellen.’

Inleiding

Publieksprijs
Met de Nijmeegse Watersteen wil Odijk de bezoeker laten mee-mijmeren over een mogelijke pre-historische betekenis van deze plek. Over de religieuze praktijken van de oorspronkelijke bewoners in het pre-Romeinse tijdperk is weinig bekend. Hoogstwaarschijnlijk werd er, net als elders in de Lage Landen, een moedergodin genaamd Nehalennia aanbeden. Zij staat voor het vrouwelijk aspect dat door de meeste hedendaagse religies uit ons collectief bewustzijn is verdreven. Op deze plek, rond deze in mythen en nevelen gehulde steen, zouden vrouwen hebben kunnen samenkomen voor vruchtbaarheidsrituelen, om het leven te vieren en natuurkrachten te aanbidden. Dit kunstwerk roept op tot een nieuwe connectie met onze historische Oermoeder.

Emancipatie, de strijd tegen religieuze Dogma’s en leven in balans met de natuur is, met het oog op ingrijpende veranderingen, de betekenis in onze tijd. De Watersteen is een plaats voor samenkomst.

Links:

Website Erik Odijk 

Facebook Erik Odijk TAotS

Stichting Pansophia

Wikipedia Ulpia Noviomagus Batavorum

Website Spannende geschiedenis

Wikipedia Yggdrasil

Vimeo:

Novio Magum Erratic promo video

Prijsvraag kunstroute Hof van Holland
De Nijmeegse kunstenaar Erik Odijk wil middels zijn kunstproject een reconstructie ensceneren van een religieuze praktijk die in het pre- Romeinse tijdperk in het gebied rond de Waal bestaan zou kunnen hebben. De lokale religiebeleving was toen voornamelijk gebaseerd op, en verbonden met het landschap van bronnen, rivieren, bossen en heuvels. Het kunstproject ‘De Nijmeegse Watersteen’ wil bezoekers uitnodigen om zich de oeroude rituele praktijk voor te stellen die ooit in het prehistorische landschap rond de Waal zou kunnen hebben bestaan.

Jurycommentaar
Hoewel getuigend van veel fantasie en oprechte interesse in oeroude tradities, is de jury het unaniem eens dat dit project geen interessante optie is voor de kunstwandelroute. Het verhaal komt toch een beetje over als antropologie van de koude grond. Het is geheel verzonnen en dus ook niet verbonden met de geselecteerde plek of verankerd met de bredere omgeving. Odijk heeft een paar mooie schetsen gemaakt die ons een indruk geven van de constructie die hij wenst te maken. Maar alles bij elkaar is de informatie over hoe het werk er effectief (in werkelijkheid) uit zal zien te summier om er een goed beeld van te kunnen vormen.

Het kunstwerk
Dit kunstproject wil een reconstructie bieden van een religieuze praktijk die in het pre-Romeinse tijdperk in het gebied rond de Waal bestaan zou kunnen hebben. De lokale religiebeleving was destijds sterk verbonden met dit oeroude landschap van bronnen, rivieren, bossen en heuvels en was naar alle waarschijnlijkheid gebaseerd op de verering van een moedergodin. De naam van deze godin is bewaard gebleven door inscripties op oude altaarbeelden: Nehalennia, de watergodin van de Lage Landen. Met deze installatie wordt ook haar betekenis opnieuw tot leven gewekt.

Geschiedenis
Voor meeste officiële historische bronnen begint de geschiedenis van Nijmegen in de tijd van de Romeinse overheersing, waarin de stad een belangrijke rol had als economisch en administratief centrum. Veel van wat er bekend is over de levenswijze van de volkeren in het prehistorische Noord-West Europa is dan ook gebaseerd op de geschriften van de Romeinse overheersers. Daarin komt de godsdienstbeleving van onze prehistorische voorouders echter slechts summier aan de orde en wordt alles bovendien vertekend door de ‘interpretatio romano’ – de interpretatie van de Romeinse buitenstaanders die een voor hen uitheemse cultuur in kaart brachten. Uit archeologische vondsten kan echter worden afgeleid dat er in deze streek een levendige godsdienst rond een moedergodin moet hebben bestaan. Maar door de eeuwen heen hebben historici en archeologen zich steeds minder kunnen voorstellen bij deze inheemse religie waarin een godin de dienst uitgemaakt zou hebben en is haar betekenis langzaam uitgedoofd.

Godinnen en mythologie
In vrijwel iedere wereldgodsdienst hebben zich al vanaf het begin vrouwelijke principes gemanifesteerd, in de vorm van godinnen die bekend zijn onder namen zoals Sophie, Lilith, Demeter, Maria of Lakshmi. De Keltische en Germaanse mythologie biedt ingangen om meer te weten te komen over de watergodin Nehalennia, die hier in de Lage Landen werd vereerd. Hoewel bij beschrijvingen van de Germaanse religie altijd eerst de drie belangrijke mannelijke goden Wodan, Donar en Tyr worden besproken, nam de vrouwelijke godin Freya ook een belangrijke positie in. Freya stond voor liefde, seks en vruchtbaarheid – maar ook voor oorlog en dood. Deze dualiteit is vaker aan te wijzen in de verering van godinnen: naast de geliefde en de moeder belichaamt de godin ook de oude wijze vrouw en het doodswijf.

Vanuit de Keltisch mythologie zijn vele godinnen bekend, die vaak reflecties van een moeder aarde-godin zijn. De mannelijke goden daarentegen weerspiegelen het principe van de tribale god. Waar mannelijke goden altijd nauw verbonden waren met de stam, werd de verering van godinnen meer gekoppeld aan het landschap en aan natuurlijke verschijnselen, zoals een rivier, een bos of een bron. Daarbij zijn waterplaatsen – in het bijzonder rivieren en bronnen – altijd plaatsen bij uitstek geweest die met vrouwelijke goddelijke energie werden bezield. In de Keltische wereld werd het samengaan van de twee oerprincipes gevierd tijdens het feest van Samhain, dat ieder jaar plaatsvond op 1 november en dat bekend is gebleven in de traditie van Halloween.

Van de watergodin Nehalennia die aan de oevers van de Waal vereerd werd, kunnen we dus veronderstellen dat ze dualiteit belichaamde, net zoals de andere vrouwelijke godheden dat vaak doen en dat ze sterk verbonden was aan deze lokatie. Maar net zoals bij de Kelten gebruikelijk was, werd ze waarschijnlijk niet vereerd in een tempel, maar in de vrije natuur. Op enkele kleine altaarbeelden na is er vrijwel niets tastbaars over haar bewaard gebleven en toen de monotheïstische godsdiensten waarbinnen een mannelijke god centraal staat zich steeds sterker op de voorgrond drongen werd de ooit alomtegenwoordige Nehalennia grotendeels vergeten.

The making off
Kunstproject
Het kunstproject De Nijmeegse Watersteen wil de bezoekers daarom uitnodigen om zich een rituele praktijk voor te stellen die hier, in het prehistorische landschap rond de Waal, ooit bestaan zou kunnen hebben. Deze religieuze plek zou ooit ingericht kunnen zijn rond de zwarte steen, het imposante object dat was achtergebleven nadat de gletsjers zich hadden teruggetrokken. In het stroomlandschap van Rijn en Waal komen geen zwerfstenen voor, dus de vondst werd waarschijnlijk van een mystieke betekenis voorzien. Het is voorstelbaar dat de inheemse bewoners er een natuurlijke manifestatie in zagen van de godin Nehalennia die hen voedde en beschermde. De steen had een energie die vooral ‘s nachts voelbaar was en druïdische vrouwen zouden op deze plek hebben kunnen samenkomen om hun godin te raadplegen. Hier zouden ze Samhain hebben kunnen vieren en de andere belangrijke feesten die hun kalender markeerden: Midzomernacht en het lentefeest Beltane. In een cirkel rond de zwarte steen gezeten vormden ze misschien wel een gezamenlijk orakel, waarvan de kracht rond de duisternis van de nieuwe maan het meest voelbaar was. De vrouwen kwamen hier tot diepe inzichten die tot voorspellingen konden leiden over het gedrag van de rivier en de vruchtbaarheid van het land. Hier, op deze plek, konden ze hun eigen angsten en verlangens rond geboorte, dood en vruchtbaarheid ritueel benoemen en ervoeren ze het sublieme van de indrukwekkende natuur.

Met De Nijmeegse Watersteen heeft Nehalennia haar positie teruggekregen – en roept zij de moderne mens op om de noodzaak van emancipatie te blijven voelen en de vereniging van zowel mannelijke als vrouwelijke principes na te streven. De Watersteen van Nehalennia nodigt uit om stil te staan bij het beleven van een spiritualiteit die niet zozeer verbonden is aan de idealen en principes van een groepering die ver weg is ontstaan, of een conflict dat aan de andere kant van de wereld wordt uitgevochten, maar met een aardsere vorm van mystiek die op lokaal niveau de connectie maakt met de sublieme natuur.

Film

Over de kunstenaar
Erik Odijk (1959) maakt (grote) tekeningen over de natuur. Hij bemiddelt tussen het sublieme (het grootste, grove, onordelijke) en het schone (het kleine, gladde, zachte en rijke). Tijdens zijn buitenlandse reizen en nederlandse dagtochten zoekt hij in de natuur altijd bezielende plekken die hij vastlegt met de camera. Het maken van de foto gaat net zo nauwkeurig als het tekenen zelf en is een wezenlijk onderdeel van zijn werk. De foto krijgt ook steeds meer een autonome plek binnen z'n werk en zijn een contrapunt voor de tekeningen. Na intensieve selecties van zijn beeldmateriaal, vertaalt hij die, op zowel groot als klein formaat, in zijn atelier of in situ naar houtskool , pastel , potlood  - en aquareltekeningen. Odijk staat vooral bekend om zijn onmetelijk grote werken waarin fragmenten van de natuur altijd de belangrijkste beeldelementen vormen en waar je doorheen kunt dwalen met je blik en je verbazen over de effecten die hij bereikt met veelal zwart-wit tekenmateriaal. Sinds enige tijd lukt het Erik Odijk ook om op relatief klein formaat een zekere spanning en intensiteit te krijgen. Zijn werk laat het publiek een natuur zien die met minachting en zonder respect juist naar dat publiek kijkt. Dat is niet God die door de tekeningen van Erik Odijk naar ons kijkt maar de Natuur. Sinds 2014 werkt Odijk in- en met het landschap en met Rock sculptuur in installaties. Ook het medium film wordt sinds 2014 ingezet om de wandeling en de ontdekking als fenomeen te tonen. In dat medium is er meer ruimte in (real time) om verhalende emoties en autobiografische uitgangspunten te communiceren. De elementen verlies en verleiding komen in de films met grote kracht terug. Hij probeert zijn werk in de context van het Sublieme en met dat van gelijkgeaarden te positioneren in zelf geïnitieerde projecten. Het affect in kunst tonen, geïnspireerd door de Metamodernistische tendens die momenteel zo voelbaar is. Die initiatieven krijgen vorm in TaotS, The Academy of the Sublime. 1ste kick off van TaotS is gerealiseerd in 2015 ism. Stichting  ‘Het verborgen Landschap’. Natuurfilm 2015, en de film Lilith Fon #1 2016.

Binnen de huidige economische, politieke en maatschappelijke context waarin angst lijkt te overheersen, kan de dynamiek van het Sublieme bijzonder relevant zijn. Het Sublieme kan helpen de hedendaagse neerslachtigheid van de ‘condition humaine’ te beschrijven, maar ook bijdragen aan het formuleren van een constructief antwoord hierop. Het Sublieme gaat over de ervaring van de mens die de confrontatie durft aan te gaan met datgene wat zijn begrip en kennis te boven gaat en daar betekenis aan probeert te geven. Het zou een alternatief kunnen bieden voor de dreigende waanzin en het mogelijke uiteenvallen van de samenleving. (nog te vertalen)

Een selectie van enkele tentoonstellingen: Ophelia, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, 2009; Verloren Paradijs, Stedelijk Museum Schiedam, 2008; Into Drawing, Museum Schloss Moyland Bedburg-Hau, Institut Néerlandais Parijs e.a (reizende tentoonstelling 2007/2008); Drawing Typologies, Stedelijk Museum Amsterdam, 'Meer licht'. Museum de Fundatie Zwolle.2007. Crown of 'Creation' in bunker 76 op de voormalige vliegbasis Soesterberg 2011.To catch a falling feather,  Arti et Amicitae Amsterdam  2013. De ROCK show. Emile van Dorenmuseum Genk(B). Unie van Hasselt-Genk. Coöperatief kunstwerk in een Heterotopie 2014. The Academy of the Sublime 2014-2017, kunstenaarsinitiatief in ontwikkeling. Paradijs, Beeckestijn Velsen 2015. Gevaar & Schoonheid - Turner en de traditie van het sublieme. Rijksmuseum Twenthe, Enschede. Monografie BRON, 2005. Op zoek naar het Sublieme. Beeld en tekstessay- Cahier ism. ‘het verborgen Landschap’, Arnhem 2015.

Holodeck, monumentale opdracht voor het Rijnstateziekenhuis Arnhem, 400m2 landschapstuin en glas– en neon applicatie verbindingsgang nieuwbouw. Arnhem 2016. De kleine school van het Sublieme, Museum de Buitenplaats Eelde, solotentoonstelling. Eelde 2017. Poëtiek van het Sublieme, Hollandse meesters in de 21e eeuw. Documentair portret van Erik Odijk door Tamara Miranda in de 5e serie portretten van 20 hedendaagse beeldend kunstenaars gefilmd door gerenomeerde regisseurs.

De kunstenaar Erik Odijk woont en werkt in Amsterdam en Nijmegen. Hij volgde zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunst in Arnhem en de Tehatex in Nijmegen.

Foto's

 

Klik op onderstaande afbeelding voor een grote mindmap.

Wil je meer kunstwerken zien? kijk dan hier

 

Afbeeldingen

Toegevoegde bestanden

Bestand

Op de kaart

Meer weten over ontwikkelingen in de Waalsprong?

www.waalsprong.nl